انواع قطره‌های چشمی و کاربردهای آنها

انواع قطره‌های چشمی و کاربردهای آنها
دکتر امیر اسهرلوس

برای درمان بیماری‌های مختلف چشم از انواع داروها به شکل‌های قطره، پماد یا حتی قرص‌های خوراکی استفاده می‌شود. در برخی موارد خاص حتی ممکن است داروهای تزریقی نیز در درمان مشکلات چشمی مورد استفاده قرار بگیرد. در این مقاله سعی کردیم به طور مختصر و مفید داروهای رایج چشم پزشکی را معرفی کنیم و کاربرد کلی داروها را نیز بیان کنیم.

۱. آنتی بیوتیک‌های چشمی:
نام داروها: کلرامفنیکول، سیپروفلوکساسین، اریترومایسین، آزیترومایسین، جنتامایسین، تتراسیکلین، سولفاستامید، لووفلوکساسین، افلوکساسین و غیره
کاربرد: این قطره‌ها و پمادها عمدتاً برای پیشگیری و درمان عفونت‌های چشمی ناشی از باکتری‌ها استفاده می‌شوند. ساعت استفاده و نوع دارو باید بر اساس تشخیص دقیق عفونت چشم و محل درگیری چشم مشخص شده و تجویز شود.

۲. داروهای ضد ویروس (ضد هرپس):
نام داروها: تری فلوریدین (ویروساید)، هرپین (آیدوکسوریدین)، آسیکلویر (ویرولیز)
کاربرد: برای درمان عفونت‌های ناشی از ویروس هرپس (عامل تبخال و زونای چشمی) استفاده می‌شوند.

۳. قطره‌های سیکلوپلژیک:
نام داروها: سیکلوپنتولات، تروپیکامید، هماتروپین و آتروپین
کاربرد: درمان تنبلی چشم، استفاده در معاینات چشمی با هدف گشاد شدن مردمک و مهار عملکرد عضلات تطابقی، مشارکت در روند درمان برخی التهابات چشمی

۴. قطره‌های ضد حساسیت:
این داروها به سه حالت موجود هستند. برخی از آنها ترکیب آنتی هیستامین دارند و برخی پایدار کننده سلول‌های ماستوسیت هستند. برخی دیگر هم هر دو اثر رو با هم دارند.
نام داروها: آنتازولین، اولوپاتادین، کتوتیفن، کرومولین سدیم و غیره
کاربردها: برای کنترل انواع حساسیت (آلرژی چشمی) استفاده می‌شوند. عمدتاً به رنگ سبز و آبی تولید می‌شوند. قطره‌هایی مانند اولوپاتادین (اولانتین) که اثر ترکیبی دارند محبوبیت بیشتری دارند.

۵. قطره‌های کاهش فشار چشم:
نام داروها: تیمولول، لاتانوپروست، زایلومول، کوپروست، بریمونیدین، آپراکلونیدین، پیلوکارپین، برینزولامید، دورزالامید و غیره
کاربرد: این قطره‌ها برای درمان بیماری آب سیاه (گلوکوم) و کاهش فشار چشم مورد استفاده قرار می‌گیرند.

۶. قطره‌های آتروپین رقیق شده:
نام داروها: Myopin, miatro, kidtro, …
کاربرد: این قطره‌ها دو کاربرد مهم دارند:
– توقف پیشرفت ضعیفی چشم
– کنترل انحراف چشم
توجه: این قطره‌ها در حال حاضر به صورت آماده در ایران در دسترس نیستند و خود ما در مطب بر اساس شرایط بیمار آماده می‌کنیم و به بیمار تحویل بیمار داده می‌شود.

۷. داروهای ضدالتهاب (کورتون‌ها)
این داروها ضدالتهاب استروئیدی هستند که به اختصار به آنها استروئیدها و یا کورتون‌های چشمی هم گفته می‌شود.
نام داروها: بتامتازون، دگزامتازون، فلورمتولون، لوتپردنول، هیدروکورتیزون،
کاربردها: درمان التهابات چشم

۸. داروهای ضد درد (مسکن های چشمی):
به این داروها ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) گفته می‌شود‌.
نام داروها: دیکلوفناک، کترولاک و …
کاربردها: این داروها برای کاهش درد چشم و در واقع به عنوان مسکن چشم استفاده می‌شوند.

۹. داروهای اشک مصنوعی و نرم کننده:
برخی از آنها به شکل قطره و برخی به شکل پماد هستند‌.
نام داروها: تیرلوز، سیناتیرز، تیر آی، آرتیلاک، لیپوزیک، لوبراتکس، زیروویت، آی ژل، اسنوتیرز، های، رنیو، آرتیپیک ادونسد، آرتیلاک ادونسد، سینالون، سینالون ادونسد و …
کاربرد: برای درمان خشکی چشم و محافظت از سطح چشم استفاده می‌شوند.

۱۰. داروهای تنگ‌کننده عروق چشم:
نام داروها: نفازولین، اکسی متازولین، زایلومتازولین، تتراهیدورزولین و …
کاربردها: این قطره‌ها در مواقع خاص صرفاً برای کاهش قرمزی سطح چشم استفاده می‌شوند و با تنگ کردن عروق سطح چشم اثر خود را اعمال می‌کنند. استفاده طولانی و خودسر این داروها اصلاً توصیه نمی‌شود.

۱۱. داروهای ضد تورم یا ضد ورم:
نام دارو: ناتریسالت
کاربرد: برای کاهش موقتی ادم قرنیه یا تورم بافت قرنیه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

استفاده از هرکدام این قطره‌ها فقط و فقط بعد از یک معاینه کامل، تشخیص قطعی و تجویز پزشک مجاز می‌باشد. استفاده خودسرانه از هر کدام از این قطره‌ها آسیب‌ها و عوارض جبران‌ناپذیر می‌تواند برای چشم ایجاد کند. حتما باید تاکید کنیم که “خود درمانی اکیداً ممنوع!!”.

واژگان کلیدی این مقاله:
داروهای چشمی، قطره‌های استریل، قطره‌های استریل چشم، درمان قرمزی چشم، پماد چشمی، نفازولین، درمان عفونت چشم، درمان قرمزی چشم، کورتون‌های چشمی، داروهای فشار چشم، درمان حساسیت چشمی